Een huisarts die zich in een plattelandsgemeente vestigt en een ziekenhuisarts aan het einde van zijn carrière in Lyon ontvangen helemaal niet hetzelfde bedrag aan het einde van de maand. De verschillen overschrijden soms een factor zeven tussen de laagste en hoogste situaties. Het begrijpen van deze inkomens veronderstelt dat we verschillende indicatoren onderscheiden die de officiële bronnen niet op dezelfde manier meten.
Activiteitsinkomen en netto-inkomen: twee cijfers, twee realiteiten
Vaak worden er zeer verschillende bedragen genoemd voor hetzelfde beroep. De reden ligt in de gebruikte indicatoren. De DREES publiceert een gemiddeld jaarlijks activiteitsinkomen van ongeveer 95.000 euro voor een zelfstandige huisarts. De CARMF daarentegen meldt een gemiddeld netto-inkomen van zelfstandige activiteit van 89.238 euro voor 2023.
Aanvullende lectuur : Mijn mening over het strand van de 3 Puntjes in Bonifacio: een onontdekt stukje natuur
Het verschil komt voort uit wat elk organisme in zijn berekening meerekent of uitsluit: sociale bijdragen, kantoorlasten, personeelskosten. Het werkelijk beschikbare inkomen ligt ver van de bruto-omzet. Een zelfstandige huisarts die 150.000 euro per jaar ontvangt, kan na aftrek van kosten, Urssaf-bijdragen en CARMF met de helft overblijven.
Om precies te weten hoeveel een huisarts per maand verdient, moet men dus altijd preciseren over welk inkomen het gaat: bruto-activiteit, netto voor inkomstenbelasting, of netto na belasting.
Lees ook : Wat is de ideale lengte van een man? Begrijp de huidige criteria en percepties
Hervorming van de Urssaf-korting: wat verandert op de loonstrook van de zelfstandige
Vanaf 2025 verandert de hervorming van de Urssaf met betrekking tot de forfaitaire korting van 26% de berekening van de sociale bijdragen van zelfstandige artsen. In de praktijk neemt de sociale basis toe voor degenen die meer werkelijke kosten aftrokken dan deze forfaitaire korting. De omzet blijft gelijk, maar het uiteindelijke netto-inkomen daalt.
Specialisten in accountancy voor de gezondheidszorg melden dat de impact varieert afhankelijk van het profiel van de praktijk. Een huisarts in sector 1 die alleen werkt, met weinig vaste kosten, kan een aanzienlijke stijging van zijn bijdrage zien. Een arts in een multidisciplinaire gezondheidscentrum, waarvan de structurele kosten hoger zijn, zal minder worden getroffen.
Deze hervorming herinnert eraan dat men de zelfstandige inkomens van het ene jaar op het andere niet kan vergelijken zonder de geldende fiscale en sociale regels te controleren. Een schijnbaar stabiel inkomen kan een werkelijke verlies van koopkracht verbergen.
Salaris van de huisarts in het ziekenhuis: diensten en bonussen in de berekening
Een ziekenhuisarts (PH) die begint op het eerste niveau ontvangt ongeveer 3.500 euro netto per maand. Aan het einde van zijn carrière, op het dertiende niveau, stijgt dit bedrag naar ongeveer 7.000 euro netto per maand. Deze cijfers zijn vóór de inkomstenbelasting.
Diensten en bonussen veranderen de vergelijking met de zelfstandige drastisch. Een PH die nachtdiensten en weekenddiensten draait, kan zien dat zijn maandelijkse vergoeding zijn basissalaris aanzienlijk overschrijdt. Recente bronnen onderscheiden nu duidelijker het basissalaris en het totale inkomen inclusief diensten, wat de lezing eerlijker maakt.
In een privékliniek liggen de schalen tussen 4.500 en 6.500 euro netto per maand in een vast dienstverband. Het aantal diensten is doorgaans lager, maar de aanvullende vergoedingen (winstdeelname, voordelen in natura) variëren sterk van de ene instelling naar de andere.
Vervangende arts: hoge inkomens, lage stabiliteit
Vervangingen trekken veel jonge artsen aan. We zien vergoedingen rond de 500 euro netto per dag, wat ongeveer 7.500 euro netto per maand betekent voor vijftien gewerkte dagen. Op papier is dit een van de meest lucratieve statussen.
De realiteit op de werkvloer temperen deze constatering. Een vervangende arts heeft te maken met:
- Het ontbreken van een eigen patiëntenbestand, wat betekent dat er geen garantie is op regelmatige inkomsten van de ene maand op de andere
- Hoge reiskosten, vooral in plattelandsgebieden waar de vraag naar vervangingen het hoogst is
- Geen automatische aanvullende pensioenbijdrage tenzij hij zelf regelt bij de CARMF
- Een volledig te financieren verzekering, in tegenstelling tot de ziekenhuisarts
Het hoge dagelijkse inkomen verbergt een structurele onzekerheid die veel vervangende artsen na enkele maanden van praktijk ontdekken. De meningen hierover variëren, maar de overgang naar een vestiging blijft de meerderheidkeuze op middellange termijn.
Uitoefeningsgebied en beloning van de huisarts in Frankrijk
Het inkomen van een huisarts varieert sterk afhankelijk van zijn uitoefeningsgebied, en verschillende concrete mechanismen verklaren deze verschillen.
In onderbevolkte gebieden verhogen de installatiehulp (contracten voor openbare dienstverplichtingen, belastingvrijstellingen) het netto-inkomen aanzienlijk. Een huisarts die zich in een medisch woestijngebied vestigt, kan profiteren van aanvullingen die in dichtbevolkte stedelijke gebieden niet bestaan.
Omgekeerd, in grote metropolen betekent de hogere medische dichtheid een potentieel lagere patiëntenpopulatie per arts. De huurkosten van een praktijk zijn ook aanzienlijk hoger. Een huisarts in een plattelandsgebied kan een hoger netto-inkomen genereren dan een collega in Parijs, ondanks een vergelijkbaar aantal consulten.
De aanvullende vergoedingen spelen ook een vaak onderschatte rol:
- De beloning op basis van gezondheidsdoelstellingen (ROSP), die de opvolging van bepaalde preventie-indicatoren beloont
- Het forfait voor patiënten van de behandelende arts, verhoogd door de medische overeenkomst 2024-2029
- Specifieke hulp voor kwetsbare gebieden, cumulatief met andere regelingen
Deze aanvullingen vertegenwoordigen duizenden euro’s per jaar, en de gemiddelden die door de DREES of de CARMF worden gepubliceerd, integreren ze niet altijd in hun berekeningen.
Het inkomen van een huisarts hangt minder af van klinisch talent dan van de gekozen status, het geografische gebied en de beheersing van fiscale en sociale mechanismen. Een vergelijking tussen een zelfstandige in sector 1 in de Creuse en een PH in Marseille heeft alleen zin als dezelfde indicatoren worden uitgelijnd. Een verschil van 30% tussen twee profielen kan uitsluitend te maken hebben met de gekozen berekeningswijze, niet met een werkelijke verschil in levensstandaard.